ज्याने मला आजन्म साथ दिली आहे तोच मला मरतेवेळी सुद्धा साथ देणार आहे — हे जो समजून चुकतो, आणि ज्याला त्याचा अनुभव येतो, तोच माणूस मृत्युंजय होतो. आणि जो मृत्युंजय होतो, तो मृत्यूला घाबरत नाही. तो तर मृत्यूसोबत खेळ खेळतो. पण जो मृत्युंजय नाही, तो जन्मापासून मृत्यूपर्यंत रोज मरतच असतो. मृत्यू शब्दाचा अर्थ केवळ ‘मरण’ एवढाच नाही. मृत्यू म्हणजे अशाश्वतता. संपूर्ण जग अशाश्वत आहे. आज जे दिसतं ते उद्या दिसेलच, असा विश्वास देता येत नाही. मोटार, बंगला, नाती, यश — सगळं मरणाधीन आहे. पण या अशाश्वत्तेत सौंदर्य पाहण्याची हिंमत मृत्युंजय लोकात असते.
अशाश्वततेतील सौंदर्य, प्रत्येक गोष्ट बदलणारी आहे, म्हणूनच ती जिवंत आहे. जर काहीही बदललं नसतं, तर अस्तित्व स्थिर आणि नीरस ठरलं असतं. मृत्यू हा बदलाचा शिखरबिंदू आहे — तो अंत नसून प्रवासाचा नवीन टप्पा आहे. मृत्युंजय माणूस हेच जाणतो की, मृत्यू म्हणजे अंत नव्हे तर रूपांतर. जसा सूर्य मावळतो पण नष्ट होत नाही, तसंच जीवात्मा एका देहातून दुसऱ्या देहात प्रवास करतो. त्यामुळे मृत्युंजय लोक मृत्यूकडे भीतीने नाही, तर शांततेने पाहतात. त्यांना ठाऊक असतं की नाती नश्वर असली, तरी त्यातून उमलणारं प्रेम, करुणा आणि सत्य हे शाश्वत आहे. त्यामुळे मृत्युंजय माणूस प्रत्येक क्षण जगतो — पण प्रत्येक क्षणाला शाश्वततेचा स्पर्श देऊन जगतो.
मृत्युंजयाचा अनुभव
मृत्युंजय होणं म्हणजे मृत्यूला हरवणं नाही, तर त्याचं आलिंगन करणं आहे. ज्या क्षणी माणूस ओळखतो की “मी हे शरीर नाही, मी याच्याआधीही होतो आणि यानंतरही राहणार आहे,” त्या क्षणी मृत्यूचा डंख नाहीसा होतो. हा अनुभव एखाद्या ध्यानात, प्रार्थनेत किंवा वेदनेच्या अंधारात उजळतो. शरीर क्षीण होतं, नाती तुटतात, पण आत्मा शांत राहतो — कारण त्याला ठाऊक असतं की तो अमर आहे. मृत्यू म्हणजे पाण्याचं बाष्प होणं — रूप बदलतं, पण अस्तित्व तसंच राहतं. ज्या क्षणी मृत्यू भीतीसारखा वाटेनासा होतो, त्या क्षणी मृत्यू मित्र होतो. तो येऊन सांगतो — “चल, आता पुढचा प्रवास करूया.” आणि माणूस हसतो, कारण त्याला ठाऊक असतं — “ज्याने मला आजन्म साथ दिली, तोच मला या प्रवासातही घेऊन चालला आहे.
भीतीचा अंत म्हणजे भक्ती. भीती ही अज्ञानाची सावली आहे. तिचं अंधार फक्त भक्तीच्या प्रकाशानेच नष्ट होतो.
भक्ती म्हणजे अंधश्रद्धा नव्हे; ती म्हणजे समर्पण. जिथे “मी करतो” हा अभिमान संपतो आणि “तो करवतो” ही जाणीव येते, तिथे भीती नाहीशी होते.
भक्ताला ठाऊक असतं —
“मी काहीच स्वतंत्र नाही; जो श्वास चालवतो, तोच माझं जगणं चालवतो.” त्यामुळे मृत्यू त्याच्यासाठी शत्रू नसतो, तो भगवंताचा दूत असतो. तो म्हणतो — “तू मला घेऊन जात नाहीस, तू तर मला माझ्या खऱ्या घरी नेतोस.” भीतीचा अंत म्हणजे भक्ती, आणि भक्ती म्हणजे शाश्वत स्मरण. भक्ती फुलली की मृत्यू नतमस्तक होतो, कारण भक्त मरणारा नसतो — तो तर अमरत्वाचा साक्षीदार असत.
मृत्युंजय अनुभव म्हणजे
अशाश्वततेतील सौंदर्य पाहणं, मृत्यूला मित्र मानणं, आणि भीतीच्या अंधारात भक्तीचा दिवा प्रज्वलित करणं.
जिथे हा दिवा पेटतो, तिथे मृत्यू नाहीसा होतो — फक्त अमर शांततेचा प्रकाश उरतो.
