मृत्युंजयतेचा चैतन्ययोग
जीवन – भगवान = शून्य.
हा सूत्रविचार फक्त गणित नाही, तर संपूर्ण अध्यात्म आहे. माणूस स्वतःला जगवतो असा आपला गैरसमज आहे. पण खरं पाहिलं तर तो फक्त जगण्यात सहभागी असतो, संचालक नाही. कारण जीवनाचं सूत्र आपल्या हाती नाही, ते परमचैतन्याच्या हाती आहे.
भगवंत माझ्यासोबत आहे — एवढं जाणवलं, की जगणं तत्क्षणी चैतन्यमय होतं. मग कोणतीही अवस्था असो — बाल्य, तारुण्य, वा वार्धक्य; प्रत्येक क्षण प्रसन्नतेने उजळतो. संपत्तीतही चैतन्य दिसतं आणि विपत्तीतही चैतन्याची जाणीव होते. मरणसुद्धा मग मृत्यू राहत नाही, तर जीवनाचा पुढचा टप्पा ठरतो.
लोक विचारतात — “मरणाच्या वेळी आपली काय अवस्था होईल?”
अरे, ज्याने तुला या जगात आणलं, त्याच्याकडे तुला घेऊन जाण्याचं सामर्थ्यही आहे. मग का चिंता करतोस? भगवंत कधीच वेदनांनी माणसाला संपवत नाही. तो हसत हसत जन्म देतो, हसत हसत जगवतो आणि हसत हसतच परतीचा प्रवास घडवतो. जीवनाच्या प्रत्येक क्षणात चैतन्य पाहणारा मनुष्य मृत्युंजय होतो. कारण मृत्यू त्याच्यासाठी भय नाही, तर मुक्तीचा उत्सव असतो. ज्याला हे समजलं तो मृत्यूला वश करतो; ज्याला नाही समजलं, तो विश्वाच्या शिखरावर पोहोचूनही रडत राहतो.
जगातली प्रत्येक भीती माणसाच्या “भगवंतविस्मृतीतून” जन्म घेते. मृत्यूची भीती म्हणजे त्या विस्मृतीचा परमोच्च बिंदू. पण ज्या क्षणी माणूस म्हणतो — “भगवंत माझ्यासोबत आहे”, त्या क्षणी सगळ्या भीती नाहीशा होतात. तो श्रीखंड खातो तेव्हा श्रीखंड गोड लागतं, तो दु:खात असतो तरी अंतर्मनात प्रसन्नतेचा झरा वाहतो. मृत्युंजय होण्यासाठी काही साधनांची गरज नाही, फक्त एक जाण — “मी चैतन्य आहे, हे शरीर नव्हे.”
ही जाण ज्याला मिळाली तो खऱ्या अर्थाने “मृत्युंजयतेचा चैतन्ययोगी” होतो.
भगवंताच्या अंत:करणात भेद नाही — ही गोष्ट ज्याला कळली, त्याला मग जगातल्या कोणत्याही गोष्टीची भीती उरत नाही. भीती म्हणजे भेदातून जन्मणारा अंधार. जिथे भेद नाही, तिथे भय नाही. आणि जिथे भय नाही, तिथेच अमरत्व आहे. ज्याला वाटतं की “भगवंताकडे भेद आहे” — तो आधीच मेलेला आहे. कारण तो भगवंतापासून तुटलेला आहे. त्याचं जीवन मुडद्यासारखं, निष्प्राण झालेलं असतं. पण ज्याने जाणलं की “जो माझ्या जन्मात होता तोच मृत्युतही माझ्या बरोबर आहे” — तो खरा मृत्युंजय आहे.
मृत्यू म्हणजे केवळ शरीराचा अंत नाही. वस्तूंनाही मृत्यू आहे. फुलं कोमेजतात, मोटारी थांबतात, बंगले ढासळतात — सगळं नश्वर आहे. पण आपण काय करतो? वस्तू दिसल्या की त्यांच्या मृत्यूचाच विचार आधी करतो — ‘ही गेली तर?’ असं म्हणत म्हणत आपण स्वतःचं जीवन अर्धमृत करून टाकतो.
खरं तर, वस्तूंच्या मृत्यूवर विचार करण्याऐवजी, वस्तूंमध्येही भगवंत पाहणं हा मृत्युंजयतेचा मार्ग आहे. जेव्हा वैभव मिळतं, तेव्हा ते भगवंताच्या आशीर्वादाने आलं असं समजावं; आणि जेव्हा ते निघून जातं, तेव्हाही तोच भगवंत तिथं कार्यरत आहे असं मानावं.
भगवंताला नेहमी तक्रारीच दाखवायच्या का? एकदा तरी त्याच्यासमोर हसावं, असं म्हणावं — “देवा, माझं सर्व उत्तम चाललं आहे. मी आनंदी आहे.” हा स्मितभाव म्हणजेच मृत्युंजयतेचं लक्षण आहे. ज्याच्या चेहऱ्यावर श्रद्धेचं हसू आहे, त्याच्या जीवनात मृत्यूचं भय टिकू शकत नाही.
सारांश
भेदरहित भगवंताची ओळख म्हणजे अमरत्वाचा दरवाजा. जो मृत्यूला भगवंताचं दुसरं रूप मानतो, तो मृत्युंजय आहे. वस्तूंच्या नाशातही जो चैतन्य अनुभवतो, तो खऱ्या अर्थाने जिवंत आहे. श्रद्धेने हसणं, हेच सर्वोच्च प्रार्थनाचं रूप आहे.
